Rozstanie rodziców nie powinno oznaczać rozstania dziecka z jednym z nich. Dziecko nadal potrzebuje bliskości mamy i taty, ich obecności, zainteresowania oraz poczucia, że oboje rodzice są ważną częścią jego życia.
Jednym z rozwiązań, które może pozwolić na utrzymanie zaangażowania obojga rodziców, jest opieka naprzemienna. Jej istotą jest takie zorganizowanie życia dziecka, aby spędzało ono porównywalną część czasu z każdym z rodziców, przykładowo w systemie tygodniowym lub według innego harmonogramu dostosowanego do jego potrzeb.
Czym właściwie jest opieka naprzemienna?
Opieka naprzemienna polega na tym, że po rozstaniu rodziców dziecko przebywa na zmianę u każdego z nich. Nie oznacza to jednak, że zawsze musi być to dokładnie połowa czasu u mamy i połowa u taty.
Najważniejsze jest stworzenie takiego modelu, który będzie odpowiadał dobru i potrzebom konkretnego dziecka.
Harmonogram może przewidywać np. tydzień u jednego rodzica i tydzień u drugiego, ale możliwe są również inne rozwiązania – w zależności od wieku dziecka, jego planu dnia, szkoły, zajęć dodatkowych czy możliwości organizacyjnych rodziców.
Opieka naprzemienna nie powinna być traktowana jako sposób na „podzielenie” dziecka pomiędzy rodziców. Jej celem jest przede wszystkim zapewnienie dziecku możliwości utrzymywania realnej i regularnej relacji z obojgiem rodziców.
Dziecko nie powinno być zmuszone do wyboru
Rozstanie rodziców jest dla dziecka dużą zmianą. W wielu przypadkach wiąże się z poczuciem niepewności, smutkiem i obawą o przyszłość.
Dlatego szczególnie ważne jest, aby dziecko nie czuło, że musi opowiedzieć się po stronie mamy albo taty.
Opieka naprzemienna może być jednym ze sposobów na pokazanie dziecku, że mimo rozstania rodziców oboje nadal pozostają jego rodzicami. Dziecko może mieć swój pokój, ubrania, rzeczy osobiste i codzienne obowiązki w obu domach, a przede wszystkim – mieć możliwość budowania relacji z każdym z rodziców.
Kiedy opieka naprzemienna może się sprawdzić?
Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdej rodziny. Opieka naprzemienna wymaga przede wszystkim uwzględnienia indywidualnej sytuacji dziecka i rodziców.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- wiek i stopień samodzielności dziecka,
- więź dziecka z każdym z rodziców,
- odległość między miejscami zamieszkania rodziców,
- możliwość zapewnienia dziecku odpowiednich warunków w obu domach,
- organizacja nauki i zajęć dodatkowych,
- zdolność rodziców do współpracy i komunikowania się w sprawach dziecka,
- dotychczasowy sposób sprawowania opieki,
- potrzeby emocjonalne i rozwojowe dziecka.
Szczególnie istotne jest to, aby rodzice potrafili współpracować w podstawowych kwestiach dotyczących dziecka. Opieka naprzemienna nie powinna prowadzić do sytuacji, w której dziecko staje się pośrednikiem pomiędzy rodzicami albo jest zmuszone do przekazywania informacji z jednego domu do drugiego.
Opieka naprzemienna to nie tylko harmonogram
Samo ustalenie, że dziecko będzie przebywało tydzień u mamy i tydzień u taty, nie rozwiązuje wszystkich problemów organizacyjnych.
W praktyce warto ustalić również kwestie dotyczące:
- odbierania i odwożenia dziecka,
- świąt i dni wolnych od szkoły,
- wakacji i ferii,
- urodzin dziecka,
- zajęć dodatkowych,
- kontaktów z drugim rodzicem w czasie, gdy dziecko przebywa u jednego z nich,
- podejmowania decyzji dotyczących edukacji i leczenia,
- wyposażenia dziecka w obu domach.
Im bardziej szczegółowe i przemyślane są zasady, tym mniejsze jest ryzyko konfliktów w przyszłości.
Czy sąd może ustalić opiekę naprzemienną?
Tak. Sposób wykonywania władzy rodzicielskiej oraz kontakty rodziców z dzieckiem mogą zostać uregulowane przez sąd, jeżeli rodzice nie są w stanie samodzielnie dojść do porozumienia.
W każdej sprawie kluczowe znaczenie ma jednak dobro dziecka. Opieka naprzemienna nie jest rozwiązaniem, które automatycznie powinno być stosowane po każdym rozstaniu rodziców.
Sąd powinien ocenić konkretną sytuację rodziny, w tym m.in. możliwości rodziców, ich relacje, warunki mieszkaniowe, odległość pomiędzy miejscami zamieszkania oraz potrzeby samego dziecka.
Warto również pamiętać, że opieka naprzemienna wymaga od rodziców dużej odpowiedzialności. Nie powinna być wykorzystywana jako sposób na rozliczanie wzajemnych konfliktów czy walkę o „równy czas” z dzieckiem.